Strefa Rodzica

Praktyczne informacje
PRZEDSZKOLE INTEGRACYJNE, CZY TERAPEUTYCZNE PRZEDSZKOLE DLA DZIECI Z AUTYZMEM?
  • umiejętność współpracy z innymi oraz regulacji emocji (Yianni-Coudurier, 2008)

Umiejętność współpracy to, między innymi, samodzielne i często spontaniczne inicjowanie kontaktów z rówieśnikami, nawiązywanie kontaktu wzrokowego z dziećmi i osobami dorosłymi, dzielenie się zabawkami i materiałami podczas zabaw i nauki, słuchanie i wykonywanie poleceń nauczycieli – wydanych do grupy, a także indywidualnie. Dziecko reguluje emocje, jeżeli nie występują u niego zachowania trudne (o których więcej poniżej), a także, gdy potrafi zachować spokój w sytuacjach, które mogą je zdenerwować (np. podczas zamieszania, w chwili hałasu, gdy dzieje się coś niezaplanowanego i nieprzewidywalnego, a także w razie konfliktu z innym dzieckiem). O tym, że dziecko reguluje emocje mówimy również, gdy potrafi w krótkim czasie i samodzielnie wyciszyć się i uspokoić, jeśli się zdenerwuje.

  • umiejętność wspólnej zabawy we właściwy sposób (Guldberg, 2010)

Mowa tu o wspólnej, naprzemiennej zabawie, przebiegającej bez nasilonych konfliktów. Dziecko powinno używać zabawek i przedmiotów zgodnie z ich przeznaczeniem, a także zabawa powinna być rozwojowo przybliżona do wieku dziecka. Zabawa powinna być też elastyczna, bez silnych schematów, a dziecko powinno godzić się na wprowadzanie do niej zmian zarówno przez inne dzieci, jak nauczycieli i terapeutów. Dziecko powinno potrafić zakończyć zabawę, posprzątać po sobie na polecenie i bez niego, a następnie spokojnie rozpocząć następną aktywność.

  • brak zachowań trudnych (Yianni-Coudurier, 2008)

Zachowania trudne to m.in. agresja, autoagresja, napady złości/szału, niszczenie przedmiotów, a także nasilone schematyczne i sztywne zachowania, np. przeliczanie butów przed wyjściem, naleganie na podróżowanie zawsze tą samą drogą, czy zabawa zawsze na jeden sposób. Również nasilona nadruchliwość czy problemy z zasypianiem i ze snem bywają zaliczane do zachowań trudnych.

  • uczenie się od rówieśników – skuteczne dopiero na wyższym poziomie umiejętności społecznych/ komunikacji (Gena, 2006).

Uczenie się od rówieśników, to m.in. obserwowanie jak zachowują się rówieśnicy i odpowiednie dopasowanie swojego zachowania, podążanie za grupą, stosowanie się do reguł obowiązujących w grupie – tych ustalonych przez nauczycieli i terapeutów, a także niepisanych reguł wewnątrzgrupowych,  wypracowanych przez dzieci. Bardzo ważna jest tu odpowiednio rozwinięta umiejętność naśladowania.

Dla wielu rodziców wartością nadrzędną jest posłanie dziecka jak najszybciej do integracji, do dzieci zdrowych. Jest to naturalne pragnienie – pamiętajmy jednak, że dziecko powinno być w tym środowisku, gdzie dynamika jego rozwoju  (postępy) w danym roku przedszkolnym będą największe.
WIĘCEJ WIEDZY POTWIERDZONEJ BADANIAMI…

Rogers i Dawson (2010) podają listę typowych umiejętności potrzebnych do przetrwania w przedszkolu integracyjnym lub masowym. Są to m.in. umiejętności społeczne i komunikacyjne, takie jak: czekanie na swoją kolej, spokojne siedzenie, proszenie o pomoc, współpraca z innymi dziećmi, wykonywanie poleceń nauczyciela, słuchanie czytanki, dzielenie się swoimi przemyśleniami i doświadczeniami, komentowanie, zabawa swobodna z rówieśnikami, umiejętność zakończenia zabawy swobodnej, uczestniczenie w zabawach grupowych, samodzielność w toalecie, podczas ubierania się, dbanie o swoją własność, a także umiejętności rozwojowe z zakresu motoryki małej i dużej oraz rozwoju poznawczego.

Badania wskazują, że początkowe intensywne oddziaływania, a także specjalistyczne podejście, przeznaczone specjalnie dla dzieci z autyzmem, mają wyższą skuteczność niż oddziaływania mniej intensywne, a także niż ogólna edukacja specjalna lub integracyjna (NRC, 2001, Reed, Osborne i Corness, 2007; Panerai i in. 2009).  Częstym błędem w Polsce jest posyłanie do placówek integracyjnych nie gotowych do niej dzieci – zaprzepaszczając tym samym szanse na intensywny czas oddziaływań o wyższej skuteczności.

W ramach intensywnych oddziaływań potrzebne jest bezpośrednie uczenie dziecka komunikacji, mowy, umiejętności społecznych – nie można zakładać tylko uczenia się przez dziecko od rówieśników/grupy (Guldberg, 2010).  Pamiętajmy, że dzieci z autyzmem lepiej inicjują kontakt w dwójkach i małych grupach (Boyd i in., 2008). Jest to zgodne z podejściem i formułą tzw. „Małej grupy“ – gdzie dzieci w grupie 2-3 osobowej uczą się przede wszystkim nawiązywania i utrzymywania wzajemnych kontaktów. W mniejszej grupie terapeuci mają możliwość wspierania i wzmacniania wzajemnych relacji dzieci (Kishida i Kemp, 2009).

Przejście dziecka do edukacji integracyjnej powinno być starannie zaplanowane, ponieważ  błędy w tym procesie mogą znacznie zaburzyć funkcjonowanie dziecka (Forest i in., 2004, Stahmer i Ingersoll, 2004). Doświadczenia kliniczne pokazują, że przygotowanie do przejścia do integracji powinno trwać ok. 6 miesięcy (Denkyirah i Agbeke, 2010), a dziecko powinno mieć poniższe umiejętności, które pozwolą mu odnaleźć się w nowej sytuacji.

na podstawie http://www.sotis.pl/art140,3-25,Autyzm—Poradnik-dla-dociekliwego-rodzica.html

 

KOMPLEKSOWA TERAPIA W PRZEDSZKOLU NEUROMIND

ZABAWA nie tylko zaspokaja potrzebę ruchu czy działania ale również umożliwia rozwijanie zmysłów, doskonalenie myślenia oraz rozwój emocjonalny. Zabawa pokazuje dziecku,  że kontakt z drugim człowiekiem jest przyjemny i ciekawy. Bardzo ważną rolę w procesie terapii zabawą pełni terapeuta, który musi stworzyć odpowiedni klimat optymalny z punktu widzenia rozwoju dziecka. Terapeuta wspiera naturalną, spontaniczną aktywność dziecka, a także potrafi nią odpowiednio pokierować.

ZMYSŁY I RUCH są podstawą funkcjonowania każdego z nas. Dzięki temu, że możemy zaufać zmysłom:  temu co widzimy, czujemy, smakujemy itd. potrafimy ocenić sytuację i właściwie na nią zareagować. Dzięki temu, że możemy polegać na naszym ciele i jego możliwościach np. precyzyjnych ruchach (mowa to też ruch!) możemy zupełnie samodzielnie funkcjonować. Czujemy się bezpieczni, kompetentni, chętnie podejmujemy się nowych wyzwań. Dlatego tak ważna jest terapia wspierająca u dzieci:

  • odpowiednie funkcjonowanie zmysłów
  • ruch rozumiany, jako motorykę dużą (równowaga, koordynacja) oraz małą (ruchy rąk, ruchy narządów artykulacyjnych
  • układ nerwowy (samokontrola, wyciszenie)

Terapia sensomotoryczna (zmysły i motoryka) pomaga wyciszyć różne stymulacje i zachowania rutynowe dziecka.

Proponowane terapie: terapia taktylna, terapia integracji odruchów, terapia wspierająca zmysły,  terapia ustno-twarzowa, terapia integracji sensorycznej, dogoterapia, terapia ręki, terapia słuchowa Johansena

MOWAI KOMUNIKACJA to klucz do funkcjonowania wśród innych. Dzieci z wyzwaniami rozwojowymi muszą chcieć się komunikować oraz wiedzieć jak to zrobić.

By wesprzeć sferę mowy i komunikacji potrzebne jest:

  • ćwiczenie logopedyczne, by dziecko potrafiło mówić i sprawnie posługiwać się narządami artykulacyjnymi
  • terapia komunikacji, żeby dziecko chciało rozmawiać, prowadzić dialog, pytać
  • terapia związana z deficytami teorii umysłu (pomijana w większości terapii), która pozwoli rozumieć innych: ich intencje, myśli, zamiary. Bez tego świat komunikacji będzie zawsze dla dziecka niezrozumiały i zakończy się porażką

Wszystkie zachowania trudne dzieci z autyzmem mają jakiś cel i przyczyny. Według programu Neuromind niezwykle ważne jest ich zrozumienie i zastosowanie odpowiednich strategii.

KONTAKT Z RÓWIEŚNIKAMI, który jest naturalną potrzebą każdego dziecka. Dzieci z autyzmem też potrzebują kontaktu z rówieśnikami. Ale nie chodzi o bycie obok innych dzieci.  Na innych, ‘specjalnych zasadach’. Przybywanie wśród ludzi mówiących innym językiem i nie zainteresowanych naszą kulturą, możliwościami i umiejętnościami….nie motywuje do nawiązania relacji.  Przebywanie wśród rówieśników, którzy nie rozumieją zachowań dziecka, bycie obok nich, poczucie ‘inności’ i niezrozumienia uczy…bierności w komunikacji i nawiązywaniu relacji. Dlatego tak ważne jest stworzenie grupy (terapia grupowa), w której dziecko będzie ważne, zrozumiane, zauważane. Zaspokojenie tych potrzeb jest podstawą nabywania jakichkolwiek kompetencji społecznych.

EDUKACJA, której zadaniem jest określenie mocnych stron dziecka oraz sfer, w których rozwijaniu potrzebuje wsparcia.  Działania edukacyjne wymagają dobrego poznania dziecka i indywidualnego podejścia. Obejmują: koncentrację uwagi, naśladowanie, percepcję, mowę, czynności poznawcze itp.

OPRACOWAŁA
mgr Małgorzata Tchurz
dziecięcy terapeuta neurorozwojowy,
właściciel NEUROMIND

DO POBRANIA

W celu zgłoszenia dziecka do Terapeutycznego Punktu Przedszkolengo, prosimy o przesłanie wypełnionego formularza na adres office@neuromind.pl

Pobierz formularz